د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې اتاق مدیره پلاوي لومړي مرستیال ښاغلي محمد یونس مهمند، د مدیره پلاوي مالي رئیس ښاغلي شیرین آغا سخي، د عامل پلاوي سرپرست رئیس ښاغلي شفیق الله عطايي، د اتاق د مدیره پلاوي غړیو هر یو ښاغلي خان جان الکوزي او ضیاءالدین اچکزي د سوداګرۍ او صنعت وزارت له سرپرست وزیر ښاغلي نورالدین عزیزي سره د لیدنې په ترڅ کې، د سوداګرو او پانګوالو ستونزو، د صادراتو پراختیا او ګډې همکارۍ په تړاو خبرې اترې وکړې.

 

په دغه ناسته کې، چې د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې اتاق مرکزي دفتر کې ترسره شوه، د نوموړي اتاق عامل پلاوي مالي او اداري مرستیال ښاغلي میرویس هوتک، د عامل پلاوي مختلفو څانګو آمرینو او د سوداګرۍ او صنعت وزارت مختلفو برخو مسؤلینو هم ګډون درلود.

 

ښاغلي مهمند د ښاغلي عزیزي راتګ یو نیک ګام وباله او د خصوصي سکتور ستونزې يې په لاندی ډول ورته په ګوته کړې:

• سوداګرۍ او ټرانزیټ برخه کې شته ستونزې

• د (TIR) سیستم څخه د ګټې اخیستنې په برخه کې شته ستونزې

• د سوداګرۍ پراختیا او صادراتو کچې لوړوالي برخه کې شته ستونزې

 

او هیله يې څرګنده کړه، چې د سوداګرۍ او صنعت وزارت د هلو ځلو په پایله کې به پورته ذکر شوې ټولې ستونزې له منځه ولاړې او په افغانستان کې د سوداګرۍ پراختیا، اقتصادي لوړتیا، بهرنیو پانګه اچونو راجلبولو او په اقتصادي برخه کې د ځان بسیا افغانستان ګواهان واوسو.

 

ورپسی ښاغلي شیرین آغا سخي، شفیق الله عطايي، خان جان الکوزي او ضیاءالدین اچکزي په ولایاتو او بندرونو کې، د سوداګرو او پانګوالو شتو ستونزو په اړه خبرې اترې وکړې او د هېواد د سوداګرۍ او پانګه اچونې برخه کې د شتو ستونزو هواري په موخه يې خپل ارزښتمن وړاندیزونه مطرح کړل.

 

همدارنګه، د سوداګریزو شخړو حل مرکز رئیس او د ډیپارټمنټونو آمرینو د خپلو فعالیتونو په اړه ښاغلي عزیزي ته بشپړ مالومات وړاندی کړل او د نوموړي د پام وړ وګرځیدل.

 

د سوداګرۍ او صنعت سرپرت وزیر ښاغلي نورالدین عزیزي د سوداګرۍ او پانګونې اتاق مشرتابه او د نومړي اتاق د مخلتفو څانګو آمرینو د خبرو له اورېدو وروسته ژمنه وکړه، چې د نوموړي وزارت مشرتابه به خصوصي سکتور شتو ستونزو د هواري، د پانګونې د جلبولو، د سوداګرۍ د پراختیا، د هېواد د صادراتو د زیاتوالي، او د هېواد د پانګوالو د ملاتړ په برخه کې هر ډول لازمه همکاري وکړي.

د ایران جمهور رئیس ځانګړي استازي ښاغلي حسن کاظمي قمی، د اسلامي امارت اقتصاد، سوداګرۍ او صنعت، کرهڼې، اوبه او بریښنا، اطلاعات او کلتور، مهاجرین او سرحداتو سرپرست وزیرانو، د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې اتاق مدیره پلاوي لومړي مرستیال ښاغلي محمد یونس مهمند، د نیمروز ولایتي اتاق رئیس ښاغلي عبیدالله نورزي، سوداګرو او پانګه اچوونکو د لړم میاشتې په ۲۶مه نیټه په کابل انترکانتینتال هوټل کې ناسته ترسره کړه او د سوداګریزو اړیکو پراختیا او غښتلتیا په اړه يې خبرې اترې وکړې.

 

ښاغلي حسن کاظمي قمی د دې ناستې په اړه وویل، چې کابل ته یې د سفر موخه د اسلامي امارت له چارواکو سره لیده کاته او په بېلابېلو برخو کې د دواړو هېوادونو د اړیکو پیاوړتیا او د شتو فرصتونو څخه په ګټې اخیستنې، د اقتصادي ودې لپاره د افغانستان د خلکو ملاتړ دی.

 

ورپسې د اقتصاد، اطلاعاتو او فرهنګ وزارت سرپرست وزیرانو د فرهنګي او اقتصادي مسایلو په اړه خبرې وکړې او همدارنګه یې د افغانستان او ایران ترمنځ د ښو اقتصادي او فرهنګي اړیکو د تامین په اړه خبرې وکړې او د دغو اړیکو پر پیاوړتیا یې ټینګار وکړ.

 

د غونډې په دویمه برخه کې د سوداګرۍ او پانګونې، کانونو، ګمرکونو، بانکدارۍ، سرحدونو او مهاجرینو، د سونګ توکو او فرهنګ په برخو کې کاري کمېټې جوړې شوې او د یادو کمېټو پر اړوندو موضوعاتو خبرې وشوې.

د سوداګرۍ او پانګونې، کانونو، ګمرکونو او بانکدارۍ په کمېسیون کې چې د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې اتاق د لومړي مرستیال محمد یونس مهمند په ګډون جوړه شوې وه، د سوداګرۍ او صنایعو خونې یو شمېر سوداګرو، پانګوالو او د نورو خصوصي سکتورونو استازو هم ګډون کړی و. په سکتورونو کې د ننګونو، د ستونزو د حل، په پورتنیو برخو کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د اړیکو پیاوړتیا او پراختیا په اړه خبرې اترې ترسره شوې.

 

ښاغلي مهمند د دواړو هېوادونو په سرحدونو او ګمرکونو کې د ستونزو په ځانګړي ډول د سوداګریزو توکو د وارداتو د کمښت، د وارداتي مالونو د فزیکي چک او په پایله کې د ایران د تېلو د سوداګرو د ستونزو او د قراردادونو د نه تحویلۍ یادونه وکړه. او د هغه هېواد له خوا يې د تېلو د تولید او د یادو ستونزو پر حل ټینګار وکړ.

 

په دې غونډه کې د افغانستان او ایران ترمنځ د سوداګرۍ د ګډې خونې پر جوړولو هم خبرې وشوې، چې دواړو لورو د ګډې خونې پر جوړېدو او د هغې د جوړېدو پر میکانیزم هوکړه وکړه.

 

دغه راز د بانکي ستونزو د حل په موخه په دواړو هېوادونو کې د بانکي څانګو پر جوړولو، د تېلو د سوداګرو د ستونزو د حل، د ګډو پانګونو په ځانګړې توګه د کرنې په برخه کې او د دواړو هېوادونو تر منځ د ځينو صادراتي محصولاتو پر وړاندې د ترجیحي تعرفو د وضع کولو په اړه هر اړخيزې خبرې اترې وشوې او په یادو برخو کې د شتو ستونزو په له منځه تلو ټنګار وشو.

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې اتاق مدیره پلاوي لومړي مرستیال ښاغلي محمد یونس مهمند، د مدیره پلاوي مالي رئیس ښاغلي شیرین آغا سخي، د مدیره پلاوي غړي او د اوبلن ګاز کمېټې رئیس ښاغلي جان آقا صادقي، د مدیره پلاوي غړیو هر یو ښاغلي یوسفزي او بهادر خیر خواه، د سوداګرۍ او صنعت وزارت سلاکار ښاغلي عزیزالله امیني او د اتاق عامل پلاوي مالي او اداري مرستیال ښاغلي میرویس هوتک د اوبلن ګاز او نفتي موادو سوداګرو سره د یوې آنلاین ناستې په ترڅ کې، د چهار شنبه په ورځ د لړم په ۲۶مه، د ایراني پلاوي سره د لیدنې او د ایران د نفتي موادو یوه تصفیه کوونکي شرکت څخه د نفتي موادو او اوبلن ګاز پیر تړون په اړه خبرې اترې وکړې.

 

په پیل کې، ښاغلي مهمند له ایراني پلاوي سره د لیدنې او په دې ناسته کې د مطرح شویو موضوعاتو په اړه معلومات وړاندې کړل او زیاته یې کړه چې، د ایراني پلاوي غړو وړاندیز وکړ چې ایران دې د افغان سوداګرو د اړتیا وړ تېل د یوه تصفیه کوونکي شرکت له لارې برابر او تړون وکړي. هغه د هېواد د نفتو له سوداګرو وغوښتل چې په دې اړه خپل مشخص نظریات او وړاندیزونه مطرح کړي، څو د نظریاتو له راټولولو او یووالي وروسته د اسلامي امارت د صنایعو او سوداګرۍ له وزیر سره په راتلونکې ناسته کې له ایران سره د نفتو د تړون په اړه خبرې وکړي.

 

ورپسې ښاغلي جان آقا صادقي، بهادر خيرخواه او د هرات او کندهار د نفتو او ګازو نورو سوداګرو د ایران د تصفیه کوونکي شرکت د توليداتو او د هغې د ټيټ کيفيت په اړه خپل نظر څرګند کړ او زياته يې کړه چې د ياد شرکت توليدات د افغانستان او سيمې له معيارونو سره برابر نه دي. که د ایران حکومت غواړي چې د افغان سوداګرو او خلکو اړتیاوې پوره کړي، باید د ایران د نفتو له ملي شرکت سره تړون ترسره کړی شي.

 

افغان سوداګرو د ایران پر حکومت نیوکه وکړه چې د پخوانیو قراردادونو او هغو پیسو په اړه چې پخوا افغان سوداګرو د تېلو د پېرلو لپاره تادیه کړي دي، خو تر اوسه یې تیل نه دي ترلاسه کړي او په دی برخه کې، کوم ګام هم نه دی پورته کړی شوی. دوی زیاته کړه چې یوازې د ایران د نفتو ملي شرکت د دې وړتیا لري چې افغان سوداګرو ته با کیفیته تېل ورسوي او د دواړو هېوادونو تر منځ پولې ته یې انتقال کړي.

 

ښاغلي شیرین اغا سخي دغه راز له ایراني حکومته وغوښتل چې د افغانستان د اړتیا وړ تېل له افغاني او سیمه ییزو معیارونو سره سم او پخواني تخفیف ته په پام سره تهیه کړي. هغه د یوه خصوصي شرکت له خوا د تېلو د پېرلو انحصار د افغانانو په زيان وباله.

 

د صنایعو او سوداګرۍ وزارت سلاکار ښاغلي امیني وویل، دغه وزارت د یوه انحصاري شرکت سره په د تړون پلوی نه دی او د وزارت په استازیتوب یې ژمنه وکړه چې د سوداګرۍ او پانګونې اتاق او د تېلو د لویو سوداګرو نظرونه او وړاندیزونه به په په دی برخه کې، په پام کې ونیسي.

 

په پای کې، ښاغلي مهمند پورته یاد شوي، نظرونه په لاندی ډول راټول او زیاته يې کړه چې، د میلیونونو ډالرو په ارزښت چې افغان سوداګرو ایراني شرکتونو ته تادیه کړي دي، ایراني شرکتونه باید افغان سوداګرو ته باکیفیته تیل د تخفیف په نظر کې نیولو سره وړاندی کړي. ښاغلي مهمند همداراز ټینګار وکړ چې په تړونونو کې باید د دواړو هېوادونو ګټې په پام کې ونیول شي.

 

ښاغلي مهمند وویل چې له ایران سره د تېلو د تړونونو په اړه به د تېلو د نورو سترو سوداګرو نظرونه هم په پام کې ونیول شي.

د کابل ښارمیوند جادې په یوه سوداګریزه سیمه کې د حاجي بادام ګل سوداګریز مارکیټ د سه شنبه په ماښام اور واخیست او زیانونه یې واړول خو له نیکه مرغه، د کابل ښار د اور وژنې ادارې او امنیتي مسوولینو په هلو ځلو په لږ وخت کې کابو او له منځه ویوړل شوه.

 

دغې اورلګیدنې د کابل ښار چنداول سیمه کې د مالوچو، خوراکي توکو او بکسونو هټۍ ګانې وسوځولې، چې له نیکه مرغه، د کابل ښار د اور وژنې ادارې او امنیتي مسوولینو په هلو ځلو په لږ وخت کې کابو او له منځه ویوړل شوه.

 

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې اتاق مشرتابه د کابل ښار امنیه قومندانۍ، اړونده حوزې او د کابل ښار د اور وژنې ځواکونو دغه په وخت کړنه چې ژر تر ژره د پېښې ځای ته ورسېدل، اور يې تر خپلې ولکې لاندی راوسته او د یوه لوی ناورین مخه یې ونیوله، د ستایلو ترڅنګ، ددی پیښې د څیړنې او د عاملینو د پیداکولو غوښتنه يې وکړه.

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې اتاق مدیره پلاوي لومړي مرستیال ښاغلي محمد یونس مهمند په افغانستان کې د چین جمهوریت له سفیر ښاغلي وانګ یو سره د لیدنې په ترڅ کې، د سوداګریزو اړیکو پراختیا او افغان سوداګرو ستونزو په اړه خبرې اترې وکړې.

 

ښاغلي مهمند د چین جمهوریت له دوامداره مرستو او همکاریو په ځانګړې توګه، د سیاسي بدلونونو څخه وروسته د نوموړي هېواد بی ساری مرستو ستاینې کولو ترڅنګ، زیاته کړه چې، چین د افغانستان له سترو سوداګریزو شریکانو څخه دی چې هر کال کابو د یو نیم ملیارد ډالرو په ارزښت افغانستان د چین څخه واردات او د میلینونو ډالرو په ارزښت نوموړي هېواد ته صادرات لري. همدارنګه، ښاغلي مهمند د افغانستان شتو طبیعي زیرمو ته په اشارې سره وویل "په افغانستان کې د پانګه اچونې لپاره زمینه برابره ده او موږ د بهرنیو پانګه اچونو راجلبولو په برخه کې د چین جمهورت د همکارۍ غوښتنه کوو."

 

ښاغلي مهمند د دواړو هېوادونو سوداګریزو اړیکو غښتلتیا په موخه، د افغانستان اسلامي امارت او چین جمهورت بهرنیو چارو وزیرانو هڅو ستایلو ترڅنګ، د افغان سوداګرو ستونزو لکه، چین ته د ویزو عدم لاسرسي یادونه وکړه او په دی برخه کې یې د چین جمهوریت سفارت د همکارۍ غوښتنه وکړه.

 

ښاغلي مهمند وړاندیز وکړ، چې د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې اتاق او د افغانستان اسلامي امارت بهرنیو چارو وزارت د ګډې همکارۍ تر سیوري لاندی باید د چین سفارت افغان سوداګرو ته د ویزو صادرولو په برخه کې، یوه مناسبه کړنلاره او لازمې آسانتیاوې رامنځته کړي. او چین ته د جلغوزو صادرولو ترڅنګ، د افغانستان د نورو محصولاتو لکه: وچه میوه، طبي بوټي، قیمتي او نیمه قیمتي ډبرو صادرولو ته لاره هواره کړي.

 

ښاغلي وانګ یو افغان سوداګرو ته د ویزو صادرولو او د چین ته په جلغوزیو سربیره د افغانستان نورو محصولاتو صادرولو په برخه کې، د همکارۍ ژمنې کولو ترڅنګ، زیاته کړه "د افغانستان او چین ترمنځ د هوايې دهلیز پرانستل کیدو سره، د چین هېواد هڅه کوي، چې د افغانستان نور محصولات لکه: وچ انځر، شکرپاره، ترخه او خواږه بادام، ممیز، زعفران، او شیرین بویه د چین هېواد په وارداتي لست کې شامل کړي."

 

ښاغلي وانګ یو زیاته کړه "دا چې چین د نړۍ په کچه یو مصرفي مارکیټ دی، او د افغانستان دغه پورته ذکر شوي محصولات نشي کولی چې اړتیاوې یې پوره کړي نو د چین هېواد تیار دی چې افغان بزګرانو ته اصلاح شوي تخمونه په وړیا ډول وویشي او د پیداوار ترلاسه کیدو وروسته، چین یی د افغان سوداګرو څخه وپلوري او چین ته يې وارد کړي."