د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې اتاق مدیره پلاوي لومړي مرستیال ښاغلي محمد یونس مهمند، د مدیره پلاوي غړي او د اوسپنیزو توکو کمېټې رئیس ښاغلي عصمت الله وردګ، د څارنې پلاوي منشي او د غزني ولایتي اتاق رئیس ښاغلي عبدالمتین قلندري، د نیمروز ولایتي اتاق رئیس ښاغلي حاجي عبیدالله نورزي، د ایران – افغانستان ګډ سوداګریز اتاق رئیس ښاغلي میراجان سلیمان خیل او یو شمیر سوداګرو او پانګوالو د روان کال مرغومي د میاشتې په ۱۸مه نېټه د افغانستان اسلامي لوړ پوړو چاوراکو سره یو ځای او په جلا جلا ناستو کې يې، د سوداګریزو، پانګه ایزو او ټرانزیټي موضوع ګانو په اړه خبرې اترې وکړې.

 

د سفر په لومړۍ ورځ د ایران د سوداګرۍ اتاق د مشرتابه، سوداګرو او د دغه هېواد د خصوصي سکتور د غړو له خوا د افغان پلاوي تود هرکلی وشو.

په دې کتنه کې چې د بېلابېلو کاري کمېټو په ګډون جوړه شوې وه، د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ او ترانزيټي ستونزو په اړه خبرې وشوې او د سوداګريزو اړيکو د پراختيا او د دواړو هېوادونو د سوداګرو د ستونزو د حل په موخه په عملي ګامونو ټينګار وشو.

 

د دویمې ورځې په ناسته کې، چې د چابهار د ازادې سیمې د اقتصاد او پانګونې د رئیس په ګډون په تهران کې جوړه شوه، د چابهار بندر د فرصتونو او ننګونو په اړه خبرې وشوې.

دغه راز په جلا جلا کتنو کې چې افغان پلاوي د ایران د اسلامي جمهوریت د سوداګرۍ، ښاري پراختیا او د ریل پټلۍ له وزیرانو سره درلودې، د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګریزو اړیکو پر پیاوړتیا، د ګډو پانګونو او د ټرانزیټ او اورګاډي پټلۍ په موضوع ګانو خبرې وشوې او دواړو خواوو په بېلابېلو برخو کې د ګډې همکارۍ څرګندونه وکړه.

 

افغان پلاوي د ایران د اسلامي جمهوریت د کرنې له وزیر سره د لیدنې په ترڅ کې، د کرنې او مالدارۍ په برخه کې د ګډې پانګونې په اړه خبرې وکړې او پر ګډو همکاریو یې ټینګار وکړ.

د افغانستان او ایران د لوړ پوړو پلاويو تر منځ د څو ورځنیو ناستو په ترڅ کې دواړو لورو د دواړو هېوادونو د سوداګرو د ستونزو د هواري په موخه د (سوداګرۍ، ټرانزیټ، کرنې او چابهار) په ګډون د څلورو مشخصو کمېټو پر جوړولو هوکړه وکړه. په ځانګړې توګه د ایران له لارې د افغان سوداګرو د تېلو د لېږد مسله هم مطرح شوه او ایراني چارواکو په دی برخه کې، د خپلو همکاریو ډاډ ورکړ.

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې اتاق مشرتابه پلاوي له ایران سره د خپلو نفتي توکو د واردولو په برخه کې د ستونزو او په ځانګړې توګه د نفتو د تړونونو په اړه خبرې وکړې او له ایرانیانو څخه یې وغوښتل چې د پخواني تړون پر بنسټ افغان سوداګرو ته باید د هغو پیسو په مقابل کې، چې دوی مخکې تادیه کړي دي، تیل ورکړي.

 

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې اتاق مشرتابه پلاوي د افغانستان اسلامي امارت له لوړ پوړو چارواکو څخه د دواړو هېوادونو ترمنځ د مهمو سوداګریزو، ټرانزیټي او ګډو پانګونو موضوع ګانو مطرح کولو په تړاو مننه وکړه او د دغه سفر پایلې يې د سوداګرۍ پراختیا او د افغان سوداګرو د ستونزو حل په برخه کې، اغېزمنې او ارزښتناکې وبللې.

د نورالدین ذاکر احمدي او د فواد احمد احمدي تر ریاست لاندی د بشیر نوید او فواد ناصر ګروپونو د هېواد اړمنو او بیوزلو ته د خپلو مرستو په سلسله کې، دا ځل د کابل ښار ۳۰۰۰ دری زره مستحقو کورنیو ته د ۱۰ وړیا ډوډیو ویش چې د هرې ډوډۍ وزن ۳۰۰ دری سوه ګرامه دی، لړۍ پیل کړه چې دا لړۍ به تر یوې میاشتې دوام وکړي.

 

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې اتاق مدیره پلاوي لومړي مرستیال ښاغلي محمد یونس مهمند، د کابل والي ښاغلي قاري احسان الله بریال، د اتاق د مدیره پلاوي رئیس ښاغلي شیرین آغا سخي، د مدیره پلاوي د نړیوالو اړیکو رئیس ښاغلي انجنیر سید جاوید برهان، د کابل والي مرستیال ښاغلي مفتي محمد ادریس ناصري، د کابل ښاروالۍ مرستیال ښاغلي صدرالدین تاجیک، د اتاق د عامل پلاوي مالي او اداري مرستیال ښاغلي میرویس هوتک او د بشیر نوید او فواد ناصر ګروپونو استازیو په شتون کې، د یادو مرستو لړۍ پیل شوه.

 

د کابل والي ښاغلي قاري احسان الله بریال په اوسني وضعیت کې چې خلک له ګڼو ستونزو سره مخ دي د هېواد د سوداګرو دغه بشري کړنه د قدر وړ وبلله او د هېواد له نورو سوداګرو یې وغوښتل چې د هېواد له مستحقو خلکو سره د مرستو په برخه کې ګړندي ګامونه پورته کړي.

 

ښاغلي مهمند د مرستو د وېش په برخه کې د بشیرنوید او فواد ناصر ګروپونو له مرستو او د کابل ولایت مقام او ښاروالي له ښې همغږۍ څخه د مننې کولو ترڅنګ، هیله څرګنده کړه چې هېواد به یوه ورځ د داسی اقتصادي لوړتیا شاهد واوسي چې نور به داسې مرستو اړتیا ونه لري.

 

نوموړي په اوسنيو شرايطو کې د دغه ډول مرستو ويش د خصوصي سکټور يوه دنده وګڼله او نور سوداګر او پانګوال يې وهڅول چې نه يوازې د اولیه موادو په پلور کې له بې عدالتۍ ډډه وکړي، بلکې خپلې بشري مرستې هم د هېواد اړمنو خلکو ته ورسوي.

د سوداګرۍ او صنعت وزرات سرپرست رئیس ښاغلي نورالدین عزیزي د ا فغانستان د سوداګرۍ او پانګونې اتاق له عمومي رئیس ښاغلي توکل احمدیار، د یاد اتاق مدیره پلاوي لومړي مرستیال ښاغلي محمد یونس مهمند، د تاق د مدیره پلاوي مالي رئیس ښاغلي شیرین آغا سخي، د اتاق د عامل پلاوي سرپرست رئیس ښاغلي شفیق الله عطايي او د نورو اتاقونو رئیسانو سره د ویډیو کنفرانس په ترڅ کې، د خصوصي سکتور ترمنځ د همغږۍ شورا رامنځته کیدا او د پولی آخوا پروګرامونو دایرولو په اړه خبرې اترې وکړې.

 

ښاغلي عزیزي د خصوصي سکتور ترمنځ د همغږۍ شورا رامنځته کیدل او د پولی آخوا پروګرامونو دایرول د بېلابېلو اتاقونو د لا ښې همغږۍ لپاره اړینه وګڼله او په دې اړه یې له ګډونوالو سره خبرې وکړې.

د افغانستان د سوداگری او پانگونی اتاق عمومی رئیس شاغلی توکل احمدیار یاده ناسته د پانگونو راجلبولو په برخه کی یو شه پیل وباله او په دی برخه کی یی د اتاق د همکاری او همغگی یادونه وکره.

 

د اتاق لومری مرستیال، د مدیره پلاوی مالی رئیس او د عامل پلاوی سرپرست رئیس هم د خصوصي سکټور د ننګونو، د خصوصي سکتور د یووالي، د متحده عربي اماراتو او ترکيه کې د سوداګريزو اړيکو د پروګرامونو او کنفرانسونو په لاره اچولو او دغه هېواد ته د افغان سوداګرو او پانګوالو د راجلبولو، او د حکومت پر اغېزمن پلان او پاليسۍ يې خبرې وکړې.

 

د غونډې ګډونوالو د شورا د جوړېدو هرکلی وکړ او د بشپړې همغږۍ د نشتوالي په برخه کې یې پر شته ستونزو خبرې وکړې او په دې برخه کې یې خپل وړاندیزونه شریک کړل.

د ناستې په پای کې، نورالدین عزیزي، له هغو ګډونوالو څخه چې په دې غونډه کې یې آنلاین اړیکه نیولې وه؛ وغوښتل چې له هغو سوداګرو سره چې په بهر کې دي، په دی اړه، سلا مشورې وکړې.

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې اتاق عامل پلاوي سرپرست رئیس ښاغلي شفیق الله عطايي، د اتاق د سوداګرۍ پراختیا ډیپارټمنټ مسؤل او د اتاق سلاکارانو د کار نړیوال سازمان (ILO) سرپرستې رئیسې آغلې مارګاریټ ریډي رونډز او د افغانستان کارکوونکو اتحادیې (NUAWE) له رئیس ښاغلي ایمل حبیبي او د نوموړې اتحاديي لومړي مرستیال ښاغلي صمدي سره د لیدنې په ترڅ کې، په افغانستان د سوداګرۍ پراختیا او د ماشومانو د کار مخنیوي برخه کې د اتاق ژمنتیا څرګنده کړه.

 

ښاغلي عطايي ګډون کوونکو ته د ښه راغلاست ویلو ترڅنګ، په افغانستان کې د کار وړ چاپیریال رامنځته کولو او د ماشومانو د کار مخنیوي په برخه کې د کار نړیوال سازمان تخنیکي ملاتړ او د لازمو آسانتیاوو برابرول، د ستایلو وړ وبلل.

 

ښاغلي عطايي همدارنګه، د کارموندنې، د سوداګرو او پانګوالو ستونزو ته د حل لارو پیداکولو او سوداګرۍ پراختیا برخه کې د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې اتاق او د کار نړیوال سازمان هڅې وستایلې.

ښاغلي عطايي په خپلو خبرو کې ټینګار وکړ چې د لا ښې همکارۍ او همغږۍ په موخه باید د ټولو ښکیلو خواو ترمنځ پرله پسی ناستې ترسره شي.

 

آغلې مارګاریټ وویل "افغانستان اوسمهال د یو ناوړه اقتصادي ناورین تجربه کولو په حال کې دی، خو له نیکه مرغه، اوسنی ناوړه وضعیت نشي کولی چې په افغانستان کې د بشردوستانه پروژو د تطبقولو مخه ونیسي."

آغلې مارګاریټ زیاته کړه "د ملګرو ملتونو سازمان په افغانستان کې، د غوره کار پروګرام (DWCP) پروژه د راتلونکو شپږو میاشتو لپاره وغځوله او د (انتقالي ښکیلتیا کاري چوکاټ) تر عنوان لاندی په لاندی یادو برخو متمرکزه ده.

 

• اړمنو او بیوزولو ته بشردوستانه او ژوند ژغورونکې مرستې رسول او د سوداګرۍ په ټپه دریدو مخنیوي څخه ځان ډاډمنول

• د معیشت ژغورلو ترڅنګ، د خصوصي سکتور ملاتړ کول ترڅو سوداګریز او پانګه ایز فعالیتونه په نورمال ډول دوام جاري وي

• د کار کوونکي او ګمارونکي سیستم کې سمونې او اصلاحات رامنځته کول ترڅو د ماشومانو د کار مخنیوي څخه ډاډ ترلاسه شي

ښاغلي صمدي وویل "په تیرو څلورو میاشتو کې، افغانستان په ځانګړې توګه سوداګرۍ سکتور د پام وړ زیانونو تجربه کولو ترڅنګ، ماشومانو د بیوزلۍ له امله په سختو کارونو ترسره کولو پیل وکړ، خو خوښ یو چې نړیوالې ټولنې له یاده نه یو ویستلي او له موږ سره د بشردوستانه مرستو کولو په برخه کې ژمنه ده."

 

د ناستې په پای کې، ښاغلي عطايي او د کارکوونکو اتحاديي مسؤلینو د کار نړیوال سازمان له سرپرستې رئیسې څخه په خورا درنښت هیله وکړه څو د کار او ټولینزو چارو وزارت، د کارکوونکو اتحاديي او افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې اتاق ترمنځ ښو کاري اړیکو په رامنځته کولو سره وکولی شو خپلې ګډې موخې ترلاسه کړو.

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې اتاق مدیره پلاوي لومړي مرستیال ښاغلي محمد یونس مهمند او د مدیره پلاوي غړي ښاغلي خان جان الکوزي د امیري روغتون له رئیس ښاغلي میرویس امیري او له یو شمیر مسؤلینو سره د لیدنې په ترڅ کې، د یاد روغتون په شتو ستونزو خبرې اترې وکړې.

 

د اميري روغتون رئيس د دغه روغتون په فعاليت کې د رامنځته شوې ستونزې چې د دریو ورځو لپاره يي ټول فعالیتونه په ټپه دریدلي وه، یادونې کولو ترڅنګ، د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې اتاق له مشرتابه څخه مننه وکړه چې په دې برخه کې يې د افغانستان اسلامي امارت له اړوندو ادارو سره د همغږۍ په پایله کې یادې ستونزې ته د پای ټکی کیښود او امیري روغتون وکولی شول، یو ځل بیا خپل فعالیتونه پیل کړي.

 

ښاغلي مهمند د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې اتاق د یوه ملي بنسټ په توګه یاد کړ او د خصوصي سکتور د مشروع فعالیتونو ملاتړی يې وباله، چې په اوسني ستونزمن حالت کې د هېواد له خصوصي سکتور څخه دفاع کوي او د ستونزو د هواري لپاره هڅې کوي.

 

نوموړي امیري روغتون د روغتیا په برخه کې د خصوصي سکټور یو له مهمو پانګونو څخه وباله، چې د عصري معیارونو سره سم فعالیت کوي او زیاته يې کړه چې له فعالیتونو یې باید ملاتړ وشي.