د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې اتاق مدیره پلاوي لومړي مرستیال ښاغلي محمد یونس مهمند، د مدیره پلاوي غړي ښاغلي خان جان الکوزي، د سوداګرۍ او صنعت وزارت سرپرست وزیر ښاغلي نورالدین عزیزي، د قزاقستان د سوداګرۍ وزیر او د نوموړي هېواد د سوداګرۍ پلاوي، د اسلامي امارت چارواکو، سوداګرو او صنعتکارانو په کابل انترکانتیننتال هوټل کې د ناستې په ترڅ کې، د افغانستان – قزاقستان ترمنځ د سوداګریزو اړیکو پراختیا او ګډو همکاریو په اړه خبرې اترې وکړې.

 

ښاغلي نورالدین عزیزي د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګریزو او اقتصادي اړیکو پراختیا اړینه وبلله او په دې برخه کې یې د سوداګرۍ د ګډ اتاق جوړول یوه اړتیا وګڼله.

ښاغلي عزیزي د دواړو هېوادونو ترمنځ د اقتصادي او سوداګریزو اړیکو د پراختیا او د ګډ اتاق د جوړولو په برخه کې د سوداګرۍ او صنعت وزارت د همکارۍ ډاډ ورکړ.

 

ښاغلي عزيزي د هوايي دهلېز بيا پرانيستل د افغانستان د صادراتو او د سوداګرۍ د ودې په برخه کې اړین وبلل او د دواړو هېوادونو د هوايي دهلېز د بيا احيا په برخه کې يې د صنعت او سوداګرۍ وزارت د هڅو ژمنه وکړه.

ښاغلي مهمند له افغانستان سره د سوداګرۍ او ترانزیت د پراختیا او د دواړو هېوادونو ترمنځ د وارداتو او صادراتو د حجم د زیاتوالي په برخه کې د قزاقستان د حکومت د ښو همکاریو یادونه وکړه او د افغانستان او قزاقستان ترمنځ د دوه اړخیزو او څو اړخیزو تفاهملیکونو لاسلیکول او د ګډ سوداګریز اتاق رامنځته کول يې د سوداګریزو او اقتصادي اړیکو پراختیا په برخه کې اړین وبلل.

 

ښاغلي مهمند په هېواد کې د سوداګرۍ، صنایعو او کانونو په ګډون په بېلابېلو برخو کې د ګډو پانګونو د فرصتونو یادونه وکړه او د اوسني اقتصادي وضعیت په پام کې نیولو سره یې هېواد ته له قزاقستان څخه د صادریدونکو اوړو او غنمو په بیو کې د ځانګړي تخفیف غوښتنه وکړه.

 

نوموړي دغه راز د منځنۍ آسيا له جنوبي اسيا سره د نښلولو په برخه کې د افغانستان د ښه موقعت او د سوداګريزو توکو د لېږد رالېږد په برخه کې د دواړو هېوادونو د ترانسپورتي شرکتونو د ګډ کار ستاينه وکړه او آسيايې هېوادونو او قزاقستان ته يې پر افغان صادراتو په ځانګړي ډول وچې میوې د ترجیحي تعرفو وضع کولو غوښتنه وکړه.

 

ښاغلي مهمند له قزاقستان سره د هوايي دهلېز بندېدل د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ په زیان وبلل او د اسلامي امارت د صنعت او سوداګرۍ له وزیر څخه یې وغوښتل چې د هوايي دهلېزونو په فعالولو او همدارنګه د تازه افغاني مېوو د تعرفې په کمولو کې همکاري وکړي.

 

نوموړي د منځنۍ آسیا هېوادونو په ځانګړي ډول قزاقستان کې افغان سوداګرو ته د ویزو د ورکړې په برخه کې د ستونزو یادونه وکړه او په دې برخه کې یې د قزاقستان د سوداګرۍ وزیر او د بهرنیو چارو وزارت د همکارۍ غوښتنه وکړه.

 

ښاغلي مهمند د افغاني غاليو ښه کيفيت ته په اشارې سره په قزاقستان کې د دايمي نندارتون جوړول مهم وبلل او د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ د زياتوالي لپاره يې د افغان او قزاقستاني سوداګرو ترمنځ د ګډې ناستې پر اړتيا ټينګار وکړ.

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې اتاق عمومي رئیس ښاغلي توکل احمدیار، د عامل پلاوي سرپرست رئیس ښاغلي شفیق الله عطايي، د کابل سوداګرۍ او پانګونې اتاق سوداګریز مرستیال ښاغلي همایو خواجه زاده، د هرات ولایتي اتاق رئیس ښاغلي یونس قاضي زاده، د بامیانو ولایتي اتاق رئیس او افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې اتاق د ټرانسپورټ او ټرانزیټ کمېټې ښاغلي لطف الله امیني، د نمروز ولایتي اتاق استازي او د اتحادیو او انجمونونو یو شمیر غړیو د ایران د سوداګرۍ، صنایعو، کانونو او کرنیز اتاق رئیس ښاغلي غلام حسین شافعي، د نوموړي اتاق د نړیوالو اړیکو رئیس ښاغلي دکتور کرباسي، او د افغانستان – ایران په پوله پرتو ګډو سوداګریزو اتاقونو رئیسانو سره آنلان ناسته ترسره کړه.

 

ښاغلي احمدیار دغه ناسته د افغانستان – ایران ګډ سوداګریز اتاق رامنځته کیدا او د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګریزو او پانګه ایزو فعالیتونو پراختیا په برخه کې اړینه وبلله او په دی برخه کې د اتاق د تیارۍ څخه خبر ورکړ.

ښاغلي احمدیار ټینګار وکړ چې د دواړو هېوادونو ترمنځ د شتو سوداګریزو او پانګه ایزو ستونزو هواري په برخه کې دواړه اتاقونه باید کوټلي ګامونه پورته کړي.

 

ښاغلي عطايي د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې اتاق د فعالیتونو لکه: سوداګرۍ، بانکدارۍ، د متشبثینو د حق غوښتنې او ملاتړ، د ګډو سوداګریزو اتاقونو رامنځته کولو، د سوداګریزو شخړو حل مرکز رامنځته کولو، او د ایران په ګډون د مخلتفو هېوادونو سره د سوداګریزو کنفرانسونو او نندارتونونو د په لاره اچولو په اړه خبرې اترې وکړې.

 

ښاغلي شافعي دغه ناسته د اقتصادي ودې او سوداګریزې پراختیا په برخه کې اړینه وبلله او ټینګار يې وکړ چې د دواړو هېوادونو اتاقونو د غړیو څخه یوه ګډه کمېټه جوړه کړی شي، ترڅو په دواړو هېوادونو کې شته سوداګریز او پانګه ایزفرصتونه په نښه او د ترجیحي تعرفې په برخه کې لازمې آسانتیاوې رامنځته کړي.

 

د ناستې په پای کې دواړو لوریو په لاندی مواردو موافقه وکړه:

۱. د افغانستان – ایران ګډو سوداګریز اتاق رامنځته کول

۲. د دواړو لوریو څخه د ګډې پانګه ایزې کمېټې او ساختماني سکتور رامنځته کول

۳. د افغانستان – ایران ترمنځ په ترجیحي تعرفو موافقه او په دی برخه کې د دواړو هېوادونو د بهرنیو چارو وزارتونو لخوا د موضوع تعقیب

۴. د دواړو هېوادونو سوداګریزو اتاقونو غړیو لپاره د مسافرت د ویزو صادرولو په برخه کې لازمې آسانتیاوې رامنځته کول

۵. د دواړو هېوادونو په پوله پرتو اتاقونو ترمنځ همغږي او د ګډې کمېټې د رامنځته کولو په موخه د طرحو وړاندی کول

۶. د افغانستان – ایران ترمنځ د کانونو په برخه کې ګډه تخصصي کمېټه رامنځته کول او افغانستان ته د ایراني سوداګرو او پانګوالو سفر تنظمیول

۷. د دواړو اتاقونو ترمنځ د بریښنا، پتروشیمي، اوبلن ګاز او نفتو ګډ اتاق رامنځته کول

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې اتاق عامل پلاوي سرپرست رئیس ښاغلي شفیق الله عطايي د ماليي وزارت د ګمرکونو له رئیس ښاغلي سلیم اوریاخیل او د ټرانسپورټ وزارت د پلان جوړونې، څیړنې او اقتصادي پراختیا له رئیس ښاغلي رستم حفیظ یار او د اتاق د تیر ډیپارټمنټ له مسؤل سره د لیدنې په ترڅ کې، د نړیوال سړکیز ټرانسپورټ اتحاديې یا (IRU) اکاډمۍ د رامنځته کولو او د ټرانسپورټي شرکتونو معیاري کولو په تړاو خبرې اترې وکړې.

 

ښاغلي عطايي د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې اتاق له ۲۰۱۳ کال راهیسې د تیر سیستم په تطبیق کې د یوه تضمین کوونکي بنسټ په توګه د هغو ننګونو په اړه چې په تېر حکومت کې د دغه سیستم د تطبیق په برخه کې موجودې وې، او د یادو ستونزو حل په برخه کې يې د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې اتاق د هڅو یادونه وکړه.

 

ښاغلي عطايي د مخلتفو هېوادونو سره د تړونونو کولو او د دوپساج، دیانا، او بسا کارنت کنوانسینونو کې د غړیتوب او د وخت حکومت د ټینګ هوډ نه لرلو له امله په یاده برخه کې د صفر لاسته راوړنو یادونه وکړه.

ښاغلي عطايي هیله څرګنده کړه چې د افغانستان د اسلامي امارت اړوندو دولتي بنسټونو په ګډې همکارۍ او د مرستندویانو په مالي ملاتړ او د ټرانسپورټي شرکتونو په معیاري کولو سره به د کارنت تیر سیستم تطبیق کار بیا پیل شي.

 

ښاغلي حفیظ یار وویل چې دوی به د (IRU) اکاډمۍ د ښوونکو د روزنې لپاره د افغان اکاډمۍ روزنیز مرکز اتاق او ګمرکونو ته په واک کې ورکړي څو دوی وکولی شي چې د یاد روزنیز مرکز څخه د ګټې پورته کولو سره د (IRU) ښوونکي وروزي او ټرانسپورټي، بارچلاني شرکتونه او ډرایوران هم معیاري کړي او هم يې د نړیوالو معیارونو سره سم وروزي.

 

هغه زیاته کړه، وزارت هڅه کوي، چې د مرستندویه بنسټونو د مالي ملاتړ په ترلاسه کولو سره دغه سیستم په بریالیتوب سره پلی کړي.

 

ښاغلي اوریاخیل د (IRU) یا اتاق تر چتر لاندې د روزنیز مرکز د جوړولو پر شرایطو، دوامدار اکاډمۍ، په افغانستان کې د اکاډمۍ د ترمیم موضوع، د ترانسپورت وزارت او د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې اتاق د ګډو هڅو، د ټرانسپورټ شرکتونو د چلوونکو او مدیرانو روزلو، روزل شویو کسانو ته د اتاق او ټرانسپورټ وزارت لخوا لاسلیک شویو سرټیفکټونو ورکولو او د تیر سیستم تطبیق په اړه خبرې اترې وکړې.

 

د یادولو وړه ده، چې درې واړو لورو د ترانسپورتي شرکتونو د چلوونکو او مديرانو روزنې، روزنيز مرکز جوړولو او د تیر سيسټم په برياليتوب سره د عملي کولو په موخه په بیا بیا ناستو ترسره کولو ټينګار وکړ.

د هېواد صادروونکو ته د آسانتیاوو د برابرولو په ځانګړي ډول د هوايي دهلېز له لارې چین ته د جلغوزیو د صادراتو په برخه کې، د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې اتاق د پرله پسې هڅو له امله نن د افغانستان اسلامي امارت رئیس الوزرا مرستیال ښاغلي عبدالسلام حنفي، د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې اتاق مدیره پلاوي لومړي مرستیال ښاغلي محمد یونس مهمند، د مدیره پلاوي مالي رئیس ښاغلي شیرین آغا سخي، د مدیره پلاوي نړیوالو اړیکو رئیس ښاغلي انجنیر سید جاوید برهان، د مدیره پلاوي غړي ښاغلي خان جان الکوزي، د عامل پلاوي مالي او اداري مرستیال ښاغلي میرویس هوتک، د کام ایر هوايې شرکت عملیاتي آمر ښاغلي حاجي رقیب او د جلغوزیو د اتحاديې رئیس ښاغلي دلدار ځدران په کابل سټار هوټل کې د ناستې په ترڅ کې د کام ایر هوايې مسؤلینو ومنله چې له دی وروسته به د جلغوزیو في کیلو په ۴ امریکايي ډالره چین ته انتقالوي په داسی حال کې چې پخوا له دی د یو کیلو د انتقال بیه ۴.۵ امریکایي ډالره وه.

 

ښاغلي عبدالسلام حنفي د افغانستان د اسلامي امارت د سوداګریزې پالیسۍ په اړه خبرې وکړې او د هېواد د صادراتو لپاره یې د الوتنو پر زیاتوالي ټینګار وکړ. نوموړي جلغوزي يو له مهمو صادراتي توکو څخه وبلل او په دې برخه کې يې د يوې کميټې د جوړولو لارښوونه وکړه او دغه کمېټه به د جلغوزيو د صادراتو د څارنې دنده ولري، چې د جلغوزیو د پیر څخه د لاسته راغلو پیسو بېرته افغانستان ته انتقال ډاډمن کړي او د جلغوزیو د قاچاق په مخنیوي کې د اسلامي امارت له نورو اړوندو ارګانونو سره همکاري وکړي.

 

ښاغلي مهمند د صادراتو د زیاتوالي په برخه کې د سوداګرۍ او پانګونې اتاق د هڅو یادونه وکړه او ټینګار یې وکړ چې د افغاني محصولاتو ټولې صادراتي پیسې په ځانګړې توګه د جلغوزیو د پیر څخه لاسته راغلي ډالر باید افغانستان ته بیرته انتقال شي او په دې برخه کې د جلغوزیو صادروونکو څخه د ځمکې له لارې زمان واخیستل شي.

 

ښاغلي خان جان الکوزي پاکستان ته د جلغوزيو د قاچاق د زيانونو يادونه وکړه او ټينګار يې وکړ چې که جلغوزي د ترانزيټ له لارې د پاکستان له لارې چين ته صادر شي، کومه ستونزه نه لري، بلکې د قاچاق مخه يې بايد ونيول شي.

 

ښاغلي سید جاوید برهان په وروستیو ورځو کې د خصوصي سکټور امنیتي ننګونو ته اشاره وکړه او د افغانستان د اسلامي امارت له مشرتابه یې وغوښتل چې په دې برخه کې زیاته پاملرنه وکړي.

ښاغلي برهان ټنګار وکړ چې د هېواد جلغوزي د (آی سو) سرټیفیکیټ مطابق پروسس او بسته بندي شي ترڅو د نړیوال باور څخه برخمن شي.

 

ښاغلي دلدار ځدراڼ د سوداګرۍ او پانګونې اتاق د ښې همکارۍ له امله مننه او قدرداني وکړه او ژمنه یې وکړه چې د جلغوزیو د قانوني صادراتو په ځانګړي ډول چین ته د هوا له لارې د صادراتو او د ډالرو بیرته افغانستان ته د انتقال په برخه کې به د اسلامي امارت د سوداګریزې تګلارې سره سم عمل وکړي.

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې اتاق لومړي مرستیال ښاغلي محمد یونس مهمند د هېواد له ملي سوداګر ښاغلي معراج الدین پرهیز، د اتاق له ستر سلاکار او د نفتو او ګازو له یو شمېر سوداګرو سره د لیدنې په ترڅ کې، د دوی د سوداګريزو ستونزو په اړه خبرې وکړې.

 

ښاغلي پرهیز او یادو سوداګرو د شته امنیتي ننګونو یادونه وکړه چې په دې وروستیو کې یې د هېواد سوداګر اندېښمن کړي او د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې اتاق له مشرتابه یې وغوښتل چې د دوی اندېښنې او ستونزې د اسلامي امارت له امنیتي مسؤلینو سره شریکې کړي.

 

یادو سوداګرو د هېواد په بازارونو کې د تېلو او ګازو د بیو د راټیټېدو په اړه وړاندیز وکړ چې که د افغانستان اسلامي امارت په دې برخه کې سوداګرو ته لا زیاتې اسانتیاوې برابرې کړي چی له ګاونډیو هېوادونو سره د تېلو او ګازو د پېرلو تړونونه لاسلیک کړي، کولی شي تیل او ګاز خلکو ته په ټیټه بیه عرضه کړي.

 

ښاغلي مهمند سوداګرو ته د ښه راغلاست ویلو ترڅنګ، ژمنه وکړه چې د دوی ستونزې به د اسلامي امارت له اړوندو مسؤلینو سره شریکې او د له منځه وړلو په برخه کې به یې خپلې هیڅ ډول مرستې ونه سپموي.