د افغانستان د کرنيزو محصولاتو د صادراتو د پراختيا، د فرصتونو او ننګونو کنفرانس په کابل کې جوړ شو

د افغانستان د کرنیزو محصولاتو د صادراتو د پراختیا، د فرصتونو او ننګونو کنفرانس، د لوړ پوړو چارواکو په ګډون هر یو د کرنې، مالداری او اوبو لګونې وزارت وزیر ښاغلې نصیر احمد درانی،  د افغانستان د سوداګرۍ او صنایعو خونې د عامل پلاوې رئیس ښاغلې عتیق الله نصرت، د سولې د بنسټ رئیس ښاغلې ګیریکان، د چمپ موسسي هېوادنی رئیسه آغلې بیګي، د مالیې وزارت د ګمرکاتو عملیاتي رئیس ښاغلې شمروزخان مسجدي،

د هندوستان سفارت پلاوي په کابل کې، د خصوصي سکټور او دولتي او غیر دولتي سازمانونو غړي د کرنې وزارت د کنفرانسونو په صالون کې جوړ شو.

چې دا کنفرانسونه د چمپ ادارې له لارې د خونې او مختلفو دولتي سازمانونو او د خصوصي سکټور د پرمختیايي شرکت په مرسته هر کال جوړیږي، چې  سږ کال  د افغانستان د کرنیزو محصولاتو د صادراتو د پراختیا، د فرصتونو او ننګونوموضوع تر بحث لاندې ونیول شول او د خصوصي سکټور غړو خپل وړاندیزونه او مشخص نظریات وړاندې کړل.

ښاغلي نصیر احمد دراني، د افغانستان صادرات یې کرنیزو محصولاتو پورې تړلي وبلل، په همدې ډول د هېواد زیاتره واردات هم کرنیز محصولات تشکیلوي چې د مختلفو هېوادونو لخوا افغانستان ته واردیږي.ښاغلي دارني، د کرنیز سکټور د ښه والي لپاره د یو شمېر برنامو د تطبیق او اصلاحاتو څخه لکه: غذایي مصؤنیت او هېوادنی بساینه، د وارداتو تعویض او سوداګریز بیلانس ساتنه، د تولیداتو د معیاری کولو لپاره د بیخ بناوو جوړونه، د کرنیزو محصولاتو لپاره د استراتیژیکو ذخایرو جوړونه، د تحقیقاتي فارمونو رامنځته کول، د سړې خونې جوړونه، د کرنې میکانیزمولو لپاره کوښښونه او همدارنګه د نورو برخو رامنځته کول دي.

ښاغلي عتیق الله نصرت، د کنفرانس د جوړیدو د هرکلي تر څنګ، هیله مندي څرګنده او وویل چې نننۍ ناسته به و کولئ شي  د کرنیزو محصولاتو د صادراتو د پراختیا لپاره لار هواره او د کرنیز سکټور د صادراتو ډیریدنه او د عصري کیدو سبب به شي.

ښاغلي نصرت،  په هېواد کې د کرنې د رول په اړه خبرې وکړې: « د هېواد ۷۰ په سلو کې خلک په کرنې مصروف دي او همدارنګه د کرنې سکټور نه یواځې د هېواد د اقتصادي پیاوړتیا سبب شوې، بلکې د ډیرو ځوانانو لپاره په هېواد کې د کار زمینه برابره کړي.که څه هم تېر کال اقتصادي پراختیا ډیره کمزورې وه مګر بیا هم کرنیز سکټور د هېواد اقتصادي پیاوړتیا کې خپل خاص رول لوبولې.»

همدارنګه د خونې د عاملپلاوي رئیس اضافه کړه:« څرنګه چې د کار په ملي کنفرانس کې د کرنې وزیر صاحب تعهد وکړ او معلومات وړاندې کړل چې کرنیز سکټور کې راتلونکي درې یا څلور کالو کې به ۵۴۰ زره کارونه به وجود ولري چې د دې لپاره بودجه آماده او تطبیق وړ ده.په همدې ترتیب نظر په ارقامو ۸۵ په سلو کې زمونږ صادرات کرنیز محصولات تشکیلوي.او په ملي او بین المللي کچه زمونږ کرنیز محصولات خپل خاص ځای خپل کړې.په همدي اساس کرنیز سکټور ته پاملرنه ډیره ښه لاسته راوړنه لري.

ښاغلي نصرت، د هېواد د صادراتو په برخه کې د دولت د حمایوي اقداماتو په اړه وویل: « ځای لري چې یادونه وکړم په تېرو درې کالو کې کوم اقدامات چې د افغانستان دولت او حکومت ترسره کړي لکه، هوایې دهلیز رامنځته کیدنه نه یواځې د صادراتو د پراختیا سبب شوې بلکې کوم ترانزیتي مشکلات چې مونږ د پاکستان او هند هېوادونو سره درلودل هم حل شوي او مونږ د دې شاهد یو چې صادرات مو په بې سارې ډول پراختیا موندلی.د تېرې جولای د میاشتې څخه مونږ ۸۹ هوايي الوتنې درلودلې او خپل صادرات مو د هوا د لارې دهلې، ممبۍ او آلماتا ته استولي چې تقریبا۲۵۰۰ تنه تازه میوه، قالیني او طبي نباتات مو د هوا له لاري صادر کړل.

تېر کال د هوا د لارې هندوستان ته زمونږ صادرات تقریبآ ۱۰۰ تنه تازه میوه وه مګر سږ کال د ۱۷۰۰ تنه څخه زیاته وه او دا د دې ښودونکی دی چې هوايي دهلیز ډیر کامیاب پروګرام دی.تېر کال مونږ د ۵۶۰ میلیونو ډالرو په  ارزښت صادرات درلودل چې سږ کال د ۸۷۶ میلیونو ډالرو ته زمونږ صادرات رسیدلي چې د دې جملې څخه ۷۸۰ میلیونه ډالر تقریبآ ۸۵ په سلو کې ټول صادرات وه او دا هم کرنیز محصولات تشکیلوي.

همداراز نورې برنامې هم په لاره اچول شوي دي چې عبارت دي له، د ملې صادراتو د استراتیژی د طرح، تدوین او تصویب د اوو استراتیژيکو سکټورونو سره لکه وچه میوه، تازه میوه، زعفران، قالیني، مرمر او قیمتي ډبرې دي چې د اقتصادي عالي شورا لخوا تصویب شوي او په تطبیق سره به یې د صادرکوونکو ډیرې ستونزي به حل شي.

همدارنګه د اموالو صادراتي مراحلو لپاره یو واحد مرکز د USAID په مالي مرسته په هوايي ډګر کې جوړ شوې چې په دې برخه کې د ماليې وزارت او خونه هم شامله ده چې د کاري مراحلو د ساده کیدو سبب کیږي. او د ټولو څخه مهمه دا چې افغانستان د سیمي او اروپایي مارکیټونو سره د اوسپنیزي کرښې له لارې نښلیدل دي چې په پایله کې مونږ کولی شو خپل صادرات  په آسانه توګه پر مخ یوسو.»

ښاغلي نصرت کومه سروې چې د خونې لخوا تر سره شوې د هغې نتایجو په اړه وویل: « د کرنې سکټور یواځینې سکټور دی چې د ښه وضعیت څخه برخمن دې، په داسې حال کې چې نور سکټورونه په ډیر خراب او منفي وضعیت کې قرار لري.»

ښاغلي د صادراتو د پیاوړتیا لپاره چې کوم کارونه ترسره شوي کافي و نه بلل، بلکې د پیاوړتیا لپاره باید نور اقدامات هم ترسره شي چې د هغې څخه د یخ ځایونو جوړونه، د نړیوالو معیارونو سره سم د لابراتوارونو جوړونه خاصتآ ISO، د قرنطین سرټفکیټونو معیاري کول، معیاري پروسس او بسته بندي، د پورونو او صنعتي پارکونو ته لاسری، د موسمي تعرفو ستونزو ته رسیدنه خاصتآ د پاکستان او ګاونډیو هېوادونو سره، د هېواد د تولیداتو لپاره د بازار موندنه، د صادراتو د ذیربطو ادار تر منځ همغږي او همدارنګه د نورو برنامو څخه یادونه وکړه