د تښتونو د مخ پر زیاتېدونکو پېښو او امنیتي وضعیت خرابېدا په اړه د خصوصي سکټور اندېښنه

د افغانستان د سوداګرۍ او صناېعو خونې د مشرتابه پلاوي د مهمو اندېښنو څخه یو هم د هېواد د سوداګرو او پانګه والو او خصوصي سکټور دغړو د مال او ځان په اړه مخ پر زیاتېدونکې ګواښ او د هغوې نه خوندیتوب دې. د دې پر ځاې چې دغه ستونزه کموالې ومومي،  د تېر کال په پرتله د هېواد دننه د قتل، تښتونو، غلاګانو او امنیتي ننګونو په شمېره کې زیاتوالې راغلې.

دغه موضوع  د شهزاده سراې د یو تن صراف ښاغلي  الحاج علی بهادر چې د ۱۳۹۶ کال د کب د میاشتې په ۲۱مه نېټه د کابل ښار د هواې ډګر په سرک د نا معلومو مسلحو کسانو په واسطه د تښتولو هڅه وشوه او د خلکو د ګڼې ګوڼې له امله تښتونکي پدې ونه توانېدل څو یاد صراف د ځان سره وتښتوي، د یو ځانګړي مطبوعاتي کنفرانس په ترڅ کې را پورته شوه.

په دغه مطبوعاتي کنفرانس کې چې د سه شنبې په ورځ د ۱۳۹۷ کال د وري د میاشتې په ۷مه نېټه د سوداګرۍ او صناېعو خونې د کنفرانسونو په خونه کې جوړ شو د خونې د مشرتابه پلاوي لومړي مرستیال، ښاغلي الحاج خانجان الکوزي، د مشرتابه پلاوي سوداګریز مرستیال ښاغلي محمد یونس مومند، صنعتي مرستیال ښاغلي الحاج بازمحمد افسرزي او د مشرتابه پلاوي غړي ښاغلي نظام الدین تاج زاده، د خصوصي سکټور ګڼ شمېرغړو او کورنېو او نړېوالو رسنېو ګډون کړې وو.

ښاغلي الکوزي د اوسنۍ امنیتي وضعې څخه د اندېښنې په ښودلو سره د درېو غټو ستونزو څخه چې د امنیتي ننګونې او تښتونې، د قانون ماتول او د حکومتي ادارو د دندو او مسؤلیتونو ترمنځ عدم تفکیک او دغه راز د ځینې حکومتي چارواکو لخوا د وظیفوي صلاحیتونو څخه ناوړه ګټه اخیستنې ته په اشارې سره په یادو برخو کې د حکومت د جدي پاملرنې غوښتنه وکړه.

ښاغلي الکوزي یاد درې لاملونه د اقتصادي چارو او خصوصي سکټور پر وړاندې ستر خنډونه وبلل چې که چېرته ورته لازمه پاملرنه ونه شي په راتلونکي کې به د سوداګرۍ او پانګې اچونې د کمېدا شاهدان اوسو. هغه زیاته کړه:« تېرکال د هېواد په ګڼو برخو کې د تښتونو د ۸۰ څخه زیاتې پېښې را منځته شوي چې په پایله کې یې تښتول شوي کسان یا خو وژل شوي او یا هم تر دې دمه د تښتونکو په بند کې شپې تېروي. دغه راز ځینې یې د زیاتې اندازه پېسو د ورکولو په بدل کې خوشې شوي دي».

د یادونې وړ ده، د امنیتي ګواښونو د کچې لوړېدل چې تر دې دمه د خصوصي سکټور د  لسګونه تنو غړو او د هغوې د کورنېو د مړینې سبب شوې له یوې خوا یې د هېواد دننه د پانګې اچونې لړۍ له ګواښ سره مخامخ کړې، له بلې خوا دغه ستونزه د هېواد څخه د پانګې او پانګه والو د تېښتې او فرار لامل شوې.

د امنیتي ګواښونو زیاتېدا د دې لامل شوې څو خصوصي سکټور د حکومت پر وړاندې بې باوره شي او د پانګې اچونې او خپلو اقتصادي چارو د پراختیا څخه ډډه وکړي. که څه هم دوې ته په بېخ بنایی برخو کې د پام وړ خدمتونه ندي ترسره لږ تر لږه حکومت باید د خصوصي سکټور او د هغوې د کورنېو  خوندیتوب ته پاملرنه وکړي.

د افغانستان د سوداګرۍ او صناېعو خونه د هېواد د خصوصي سکټور د مدافع په توګه د افغانستان له حکومت په خاصه توګه د هېواد د امنیتي ځواکونو څخه چې د خصوصي سکټور پر وړاندې د شته امنیتي ننګونو پر وړاندې یې تر دې دمه څه نا څه هلې ځلې تر سره کړي، لا زیاته پاملرنه وکړي. مګر سره له دې هم دغه موارد بسنه نه کوي او د خصوصي سکټور غړو ته باید دا ډاډ ورکړل شي څو د خصوصي سکټور د غړو پر وړاندې د تښتونو او امنیتي ننګونو ستونزې په جدي ډول تعقیب کړي. پرته له دې به د حکومت او خصوصي سکټور تر منځ د باور فضاء خرابه  او په هېواد کې به د پانګې اچونې د کموالي لامل شي.